ایمان چیست؟

ایمان از منظر "کی یرکگور " چیست؟
سورن کی یرکگور :نویسنده ، الهی دان ، شاعر و فیلسوف دانمارکی
اکثرا او را به عنوان پدر اگزیستانسیالیسم میشناسند زیراکه ایشان از اولین متفکران در باب فلسفە اگزیستانسیالیستی یا اصالت بشر است .
کی یرکگور بر نویسندگان مشهور ومتفکری چون هایدگر ، کامو ، سارتر و از این دست فلاسفه تاثیری چشمگیر داشتە است.
متفکران اگزیستانسیالیسم این شاخە فلسفی را بر دو قسم میشناسند :
۱: اگزیستانسیالیسم مسیحی یا دینی
۲: اگزیستانسیالیسم بی خدایی
کی یرکگور از نوع اگزیستانسیالیسم مسیحی محسوب میشود.
جهش مضمونی است که "کی یر کگور" تا پایان عمر به آن عقیده داشت و در چندین اثر خود به شرح و بیان آن آن پرداختە است.
در دیدگاه کی یرکگور ایمان به خداوند به هیچ وجه نتیجه تعلیل عقلانی بر طبق قوانین و علت و معلولهای عام و مورد قبول همگان نست. فراتر از آن ایمان از فهم خردورزی شخصی نیز ناشی نمیشود و به اخلاق و فلسفه و زیبایی شناسی و علم نیز ربطی ندارد، چرا که ساحت و الوهیت و بی کرانگی و احکام و اعمال آن اساسا با سنجش آگاهی و حتی هستی کرانمند و محدود ما محال و نامعقول و پارادوکسیکال و حتی غیراخلاقی است.
به عنوان مثال تبدیل شدن آب به شراب ، حلول نامتناهی در شخصی متناهی(عیسی) و امر خداوند به ابراهیم برای ذبح فرزندش چنین است. ایمان تصمیمی است که به سوبژکتیویتە (۱) خاص و یگانه هر فرد مربوط است و اساسا حقیقت چیزی جز سوبژکتیویتە نیست . وقتی فرد در حالت نومیدی، وانهادگی و ترس آگاهی در قبال وسعت امکانات و آزادی خود می افتد و خود را ناگزیر از تصمیم میبیند ـــ چرا که بهرحال باید راهی را برای گریز از جنونی که ادامه این حالت در پی دارد انتخاب کند ــــ راههای گوناگونی در پیش میگیرد او میتواند مرد اخلاق شود ، یا با پیروی از "دون ژوان"(۲) خود را به غنیمت شمردن دم و لذت استحسانی بسپرد، یا همچون گوته بگوید :"تو باید از همە چیز چشم بپوشی" یا اینکه مانند کشیشان با همگانی کردن مسیحیت آن را نابود و به قول معروف هم سر خود و هم خدا را کلاه بگذارد.
همه این تصمیمات اگرچە فردی است،کاملا فارغ از توجیه عقلانی نیست و شخص کاملا ان را برای خود عقلانی توجیه میکند . اما قهرمان یا شوالیه ایمان هر کسی است که مثل ابراهیم در برابر امر محال (بازگشت فرزندش پس از قربانی شدن ) و غیر اخلاقی (ذبح فرزند) و نامعقول (نامحدودیت) دل بە دریا بزند و یا جهش خود را به ساحت نامعقول افکند. این جهش که تجربەای کاملا شخصی است همان ایمان است.

کی یرکگور در نهایت با تمام این استدلالها به نتیجه شخصی بودن ایمان برای هر شخص میرسد و که این امر خارج از حیطه اخلاقی و عقلانی است هرچند که شخص ان را کامل برای خود توجیه میکند چون در مابین دو گزینه گیر کردە است و باید یکی را انتخاب کند و این انتخاب از روی ترس و نومیدی است که کاملا یک امر شخصی است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱: کوشش و پژوهش در اگاهی
۲: اُپرایی در دو پردە با اهنگسازی موتسارت است.

منبع:
کتاب: زبان اصالت در ایدئولوژی المانی/نویسنده :تئودور ادرنو
ڕەنگێکی نوێ

نگارندە: مسعود پژوهی